Niekontrolowany rozwój rynku lotniczego może doprowadzić do paraliżu komunikacyjnego?

Z obserwacji rynku lotniczego wynika, że będzie on się nadal bardzo dynamicznie rozwijał, a liczba pasażerów linii lotniczych w ciągu kilku najbliższych lat ulegnie podwojeniu. Szybki rozwój rynku powoduje konieczność rozbudowy istniejących lotnisk i budowy nowych, jednak bez spójnej wizji rozwoju branży i regionów, nieskoordynowana budowa portów lotniczych może stać się niebezpieczna dla rynku. Do takich wniosków doszli uczestnicy panelu dotyczącego perspektyw rozwoju branży lotniczej, animowanego przez PPL w czasie Forum Ekonomicznego w Krynicy.

W pierwszej części panelu słowackie doświadczenia w rozbudowie infrastruktury lotniczej przedstawił Milan Mojs, Sekretarz Stanu Ministerstwa Transportu, Poczty i Telekomunikacji Republiki Słowacji. Budowa i modernizacja słowackich portów lotniczych w ostatnich latach została w całości sfinansowana przez budżet państwa. Dzięki temu nastąpił olbrzymi wzrost liczby pasażerów korzystających ze słowackich lotnisk - z niecałych 500 tysięcy w 2003 roku, aż do ponad 2 milionów w 2006 roku. Przedstawiciel Słowacji stwierdził między innymi, że w początkowym okresie rozwoju konieczne było wsparcie inwestycji lotniczych przez państwo. Obecnie stosuje się model liberalny, którego podstawą jest skuteczne zarządzanie, konkurencyjność oraz ekonomiczna opłacalność.

Tymczasem według ekspertów, obserwowany od 10 lat rozwój rynku lotniczego to dopiero początek. Gérard Borel reprezentujący ACI Europe, organizację zrzeszającą europejskie porty lotnicze, stwierdził, że jeśli szybko nie dostosuje się infrastruktury lotniskowej do potrzeb społecznych, można się wkrótce spodziewać paraliżu komunikacyjnego wynikającego z jej niewystarczającej wydajności.

Rozwój infrastruktury lotniskowej to także duża szansa rozwoju regionów. Obecnie najszybciej rozwijają się porty regionalne - w latach 2005-2006 zanotowano wzrost aż o 10%. Jednakże ze względu na koszty inwestycji, ich budowa musi być precyzyjnie zaplanowana i przemyślana.
Planując rozwój infrastruktury lotniczej trzeba brać pod uwagę nie tylko koszty budowy lotnisk, ale także pamiętać o ich późniejszej rentowności. W wielu krajach opłaty lotniskowe nie pokrywają kosztu użytkowania infrastruktury, a z opłat ukrytych pod nazwą opłat lotniskowych, najczęściej tylko niewielka ich część, nawet mniej niż 20% to rzeczywiste opłaty lotniskowe. Dlatego skuteczne zarządzanie lotniskiem to również poszukiwanie nowych obszarów działalności - ekonomiczne wykorzystanie powietrzni handlowych oraz zarządzanie parkingami czy hotelami.

Wacław Bilnicki, dyrektor finansowy PPL w czasie panelu zwrócił uwagę na poważne dysproporcje w rozwoju infrastruktury lotniczej i ilości pasażerów pomiędzy krajami Europy Środkowej i Zachodniej, mimo dynamicznego wzrostu przewozów w naszym regionie w latach 2004-2007. Podkreślał również ogromny potencjał tych państw. Jeżeli rynek lotniczy całego regionu Europy Środkowej osiągnie poziom rozwoju Niemiec, porty regionu będą obsługiwać nawet 180 mln pasażerów rocznie. Jeżeli natomiast osiągnie średni poziom Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Niemiec roczna liczba obsługiwanych pasażerów może wynieść nawet 272 mln osób, podczas gdy obecnie jest to nieco ponad 50 mln.

Nasz region ma ogromną szansę, jednak konieczne będą poważne nakłady inwestycyjne oraz przyjęcie strategicznego planu. W przeciwnym razie może dojść do zmarnotrawienia miliardów euro, które przeznaczone są na rozbudowę lotnisk - dodał Bilnicki.

Bardzo szybki proces budowy nowych lotnisk mógłby doprowadzić nawet do ponad 300 lotnisk w Europie Środkowej i gdyby taki scenariusz ziścił się, zdecydowana większość portów lotniczych nie mogłaby przekroczyć progu rentowności. W takiej sytuacji podmioty zarządzające lotniskami nie miałyby pieniędzy nie tylko na dalsze inwestycje, a nawet na ich bieżące utrzymanie. Obecnie w 10 krajach Europy Środkowej, należących do UE istnieje blisko 50 lotnisk zdolnych do obsługi regularnego ruchu pasażerskiego. Niewątpliwie w tym regionie powinny powstać nowe porty, ale docelowa liczba lotnisk nie powinna być większa niż 90. Wynika stąd konieczność ujęcia rozbudowy infrastruktury w ramy precyzyjnego programu - stwierdził Wacław Bilnicki.