Forum grupa: Turystyka krajowa

ESPT: skala szarej strefy w turystyce dziecięcej zatrważająca

Data wysłania: 2026-02-04 10:05 Autor: Czytelnik IP automat

Aktualność:
Europejskie Stowarzyszenie Przedsiębiorców Turystycznych (ESPT) przedstawia analizę dotyczącą organizacji wypoczynku dzieci i młodzieży w okresie ferii zimowych. Zestawienie to potwierdza skalę problemów, które od lat są sygnalizowane przez branżę turystyczną, a jednocześnie pozostają marginalizowane w działaniach administracji publicznej.

Analiza ESPT ma charakter roboczy i kierunkowy - stanowi punkt wyjścia do kolejnych kroków zmierzających do unormowania jednego z najbardziej newralgicznych segmentów rynku turystycznego, jakim jest turystyka dzieci i młodzieży. Dane, których - według MEN - "nie da się" wyodrębnić

W odpowiedzi na wniosek ESPT o udostępnienie informacji publicznej, Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazało, że choć system bazy wypoczynku zawiera dane dotyczące łącznej liczby zgłoszeń oraz liczby uczestników wypoczynku w poszczególnych sezonach, to:

nie jest możliwe wyodrębnienie danych dotyczących charakteru zarobkowego lub niezarobkowego wypoczynku,
nie jest możliwe rozróżnienie organizatorów według ich statusu (osoby fizyczne, osoby prawne, organizacje pozarządowe, przedsiębiorcy),
system nie pozwala na generowanie zagregowanych danych analitycznych, ponieważ - jak wskazano w piśmie - na etapie tworzenia bazy zakładano, że ma ona służyć wyłącznie rodzicom do sprawdzenia czy wypoczynek został zgłoszony, a nie do celów analitycznych czy nadzorczych.

Jednocześnie MEN przekazało dane pokazujące skalę zjawiska: w ostatnich latach liczba zgłaszanych wypoczynków liczona jest w dziesiątkach tysięcy rocznie, a liczba uczestników w setkach tysięcy dzieci.

Analiza ESPT: przykład Zakopanego

Wobec stanowiska MEN, że wyodrębnienie takich danych "nie jest możliwe", ESPT przeprowadziło własną analizę na podstawie dostępnych zgłoszeń, ograniczoną do: pierwszych dwóch tygodni ferii zimowych i jednego z kluczowych kierunków zimowego wypoczynku dzieci i młodzieży - Zakopanego.

W analizowanym okresie: zgłoszono 68 obozów i zimowisk dzieci i młodzieży, 21 wyjazdów zostało zorganizowanych przez przedsiębiorców wpisanych do rejestru organizatorów turystyki, 47 wyjazdów - przez inne podmioty.

Łącznie do Zakopanego wyjechało 2748 dzieci, z czego: 921 dzieci - w ramach wyjazdów organizowanych przez organizatorów turystyki, a 1827 dzieci - w ramach wyjazdów organizowanych przez pozostałe podmioty.

Oznacza to, że zaledwie ok. 33% wyjazdów i jedna trzecia uczestników objęta była systemem ochrony wynikającym z ustawy o imprezach turystycznych - obejmującym m.in. zabezpieczenia finansowe, odpowiedzialność kontraktową, obowiązki informacyjne i realny nadzór.

Formularz nieprzystający do obowiązującego prawa

Zdaniem ESPT jednym z kluczowych źródeł problemu jest brak dostosowania wzoru zgłoszenia wypoczynku dzieci i młodzieży do przepisów obowiązujących od 2018 r. Obowiązujący formularz wciąż odwołuje się do nieobowiązującej ustawy z 1997 r., co - w praktyce - sprzyja błędnej kwalifikacji wyjazdów oraz nadużyciom.

ESPT przypomina, że: wyłączenie spod ustawy o imprezach turystycznych ma charakter wyjątkowy i może być stosowane wyłącznie wtedy, gdy łącznie spełnione są trzy przesłanki: niezarobkowość, okazjonalność oraz organizacja wyjazdu dla ograniczonej, zamkniętej grupy uczestników. Niespełnienie choćby jednej z tych przesłanek oznacza pełne podleganie ustawie.

Praktyka rynkowa a deklaracje

Wyrywkowa analiza praktyki pokazuje, że część wyjazdów organizowanych przez fundacje i stowarzyszenia: jest reklamowana publicznie, kierowana do szerokiego grona odbiorców, oraz oferowana w cenach porównywalnych z ofertami przedsiębiorców działających zarobkowo.

Rodzą się zatem poważne wątpliwości co do faktycznego spełnienia przesłanki niezarobkowości, rozumianej - zgodnie z prawem - jako brak generowania nadwyżki, a nie jedynie przeznaczanie jej na cele statutowe.

Temat wielokrotnie zgłaszany administracji

ESPT podkreśla, że problem szarej strefy w turystyce dzieci i młodzieży był wielokrotnie sygnalizowany zarówno MEN, jak i Ministerstwo Sportu i Turystyki, m.in.: w oficjalnych pismach, w ramach prac Zespół Roboczy ds. Turystyki, Przemysłu Spotkań i Czasu Wolnego działającego przy Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, a także w wystąpieniach dotyczących szeroko rozumianej turystyki szkolnej i młodzieżowej.

Stowarzyszenie konsekwentnie wskazuje, że turystyka dzieci i młodzieży to w przeważającej mierze segment małych i średnich przedsiębiorców, którzy funkcjonują w jednym z najbardziej regulowanych obszarów rynku, przy jednoczesnym istnieniu szerokich wyłączeń, które w praktyce bywają nadużywane. Co należy podkreślić stanowisko wszystkich organizacji branżowych jest w tym przedmiocie tożsame. W ramach prac Zespołu roboczego Rady Przedsiębiorców przy Rzeczniku MiŚP mówimy jednym i zdecydowanym głosem o konieczności pilnego uregulowania tego obszaru.

Potrzebne działania systemowe

Przedstawiona analiza pokazuje, że brak danych nie jest barierą nie do pokonania, lecz konsekwencją przyjętych - wiele lat temu - założeń systemowych, które dziś nie odpowiadają rzeczywistości - wskazuje ESPT.

Stowarzyszenie apeluje o: pilne dostosowanie formularzy i systemów do obowiązującego prawa, umożliwienie generowania zagregowanych danych analitycznych, realne uszczelnienie systemu organizacji wypoczynku dzieci i młodzieży, oraz o zapewnienie równych warunków konkurencji oraz wysokiego poziomu ochrony uczestników.

Jak podkreśla ESPT, bez takich działań patologie utrwalane są latami, a legalnie działający przedsiębiorcy ponoszą konsekwencje systemu, który sam nie spełnia własnych standardów.

Odpowiedz