Co uznać za miejsce zawarcia umowy w przypadku zakupu biletów przez Internet?

Pasażerka kupiła bilet lotniczy na lot z Madrytu do Barcelony liniami lotniczymi Vueling Airlines. Bilet został zakupiony w miejscu zamieszkania pasażerki w Fuenlabradzie za pośrednictwem niezależnej platformy sprzedaży internetowej. Na lotnisku w Madrycie pasażerka dodała odprawę bagażu jako usługę dodatkową do lotu. Bagaż zaginął.

Pasażerka wniosła do sądu w Fuenlabradzie powództwo o odszkodowanie za szkody wynikające z utraty bagażu. Sąd hiszpański wyraził szereg wątpliwości dotyczących wykładni konwencji montrealskiej, która zawiera między innymi przepisy dotyczące właściwości sądów w sprawach dotyczących odpowiedzialności przewoźnika w międzynarodowym transporcie lotniczym. Postanowił zatem zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniami w tej sprawie.

Sąd hiszpański zastanawia się przede wszystkim, czy jest właściwy do rozpoznania sporu, ponieważ utrata bagażu miała miejsce podczas przewozu lotniczego łączącego dwa porty lotnicze położone w tym samym państwie członkowskim.

Rzecznik generalny TSUE Dean Spielmann stwierdził, że z prawa Unii wynika, iż postanowienia konwencji montrealskiej mają zastosowanie do przewozów lotniczych wewnątrz państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Konwencja ta ma bowiem na celu zapewnienie jednolitości, co znajduje odzwierciedlenie w europejskiej polityce w tym sektorze, zmierzającej do harmonizacji niektórych obszarów odpowiedzialności przewoźników i praw
pasażerów.

Sąd hiszpański pragnie następnie dowiedzieć się, czy jest właściwy jako sąd miejsca prowadzenia przez przewoźnika działalności, w ramach której zawarta została umowa przewozu lotniczego. Wymagałoby to uznania, że w przypadku zawarcia umowy przez Internet miejsce to jest tożsame z głównym i stałym miejscem zamieszkania pasażera. Rzecznik generalny odrzucił tę możliwość. Zdaniem rzecznika generalnego Deana Spielmanna w przypadku zakupu biletu lotniczego przez Internet miejsce zamieszkania pasażera nie może determinować właściwości sądu miejsca prowadzenia przez przewoźnika działalności, w ramach której została zawarta umowa przewozu lotniczego. W związku z transformacją sektora lotniczego proponuje się, aby sądem właściwym do rozpoznania powództwa odszkodowawczego pasażera przeciwko przewoźnikowi lotniczemu był sąd właściwy dla miejsca, w którym znajduje się port lotniczy, w którym przewoźnik ten dokonuje, bezpośrednio lub za pośrednictwem innego przewoźnika, odprawy pasażerów i ich bagażu.

Wreszcie sąd hiszpański zastanawia się, czy w celu ustalenia tego miejsca należy dokonać rozróżnienia między główną usługą przewozu lotniczego a usługą dodatkową przewozu bagażu, w szczególności gdy szkoda dotyczy konkretnie tej ostatniej. Zdaniem rzecznika generalnego świadczenia dodatkowego lub umowy dodatkowej nie można uznać za decydujące dla ustalenia miejsca prowadzenia przez przewoźnika działalności, w ramach której zawarta została umowa. Kryterium to odnosi się zatem do miejsca, w którym zawarto umowę dotyczącą głównego świadczenia przewozu lotniczego.

Rzecznik Spielmann uznał za celowe przeprowadzenie szerszej refleksji w kwestii możliwej wykładni tego miejsca, w szczególności w przypadku umów przewozu lotniczego zawieranych przez Internet. Rzecznik generalny uważa, że wykładnia ta powinna być szeroka i ewolucyjna oraz uwzględniać zarówno wzmocnioną ochronę pasażerów zapewnianą przez konwencję, jak i transformację sektora dzięki postępowi technologicznemu. Zaproponował zatem, aby w przypadku umowy zawartej przez Internet miejsce to interpretować jako port lotniczy, na którego terenie przewoźnik lotniczy dokonuje, bezpośrednio lub na podstawie umowy handlowej z innym przewoźnikiem, odprawy pasażerów i ich bagażu.

Opinia rzecznika generalnego nie wiąże Trybunału Sprawiedliwości. Zadanie rzeczników generalnych polega na przedkładaniu Trybunałowi, przy zachowaniu całkowitej niezależności, propozycji rozstrzygnięć prawnych w sprawach, które rozpatrują. Sędziowie Trybunału rozpoczynają właśnie obrady w tej sprawie. Wyrok zostanie wydany w terminie późniejszym.