Wyrok TSUE w sprawie pomocy dla Lufthansy

12 czerwca 2020 r. Niemcy zgłosiły Komisji Europejskiej projekt środka pomocy indywidualnej w formie dokapitalizowania na kwotę 6 mld EUR na rzecz Deutsche Lufthansa AG.

Dokapitalizowanie to, które wpisywało się w szersze ramy szeregu środków wsparcia grupy Lufthansa, miało na celu przywrócenie równowagi bilansowej i płynności finansowej przedsiębiorstw należących do tej grupy w następstwie wyjątkowej sytuacji spowodowanej pandemią COVID-19.
Dokapitalizowanie obejmowało trzy odrębne składowe, a mianowicie udział w kapitale na kwotę około 300 mln EUR, niezamienny na akcje cichy udział w wysokości około 4,7 mld EUR (zwany dalej "cichym udziałem I") oraz mający cechy zamiennego instrumentu dłużnego cichy udział w wysokości 1 mld EUR (zwany dalej "cichym udziałem II").

Nie wszcząwszy formalnego postępowania wyjaśniającego, Komisja uznała dokapitalizowanie za pomoc państwa zgodną z rynkiem wewnętrznym. W tym celu Komisja oparła się na postanowieniu Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dotyczącym pomocy mającej na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce oraz na swoim komunikacie dotyczącym tymczasowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (zwanym dalej "ramami tymczasowymi").

Przedsiębiorstwa lotnicze Ryanair i Condor wniosły dwie skargi o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Wyrokiem z dnia 10 maja 2023 r. Sąd uwzględnił te skargi i stwierdził nieważność decyzji Komisji. Lufthansa wniosła wówczas odwołanie od tego wyroku Sądu do Trybunału Sprawiedliwości.

W wydanym wyroku Trybunał oddalił odwołanie Lufthansy i tym samym utrzymał w mocy orzeczone przez Sąd stwierdzenie nieważności decyzji, w której Komisja zatwierdziła dokapitalizowanie Lufthansy.

Trybunał orzekł, że Sąd słusznie stwierdził, iż Komisja naruszyła ramy tymczasowe, gdy zaakceptowała zasady ustalania ceny akcji przy przekształceniu cichego udziału II w kapitał własny. Ponieważ każdy z błędów stwierdzonych przez Sąd może, o ile zostałby potwierdzony, stanowić sam w sobie podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Komisji, Trybunał utrzymał w mocy to stwierdzenie nieważności.

Niemniej Trybunał stwierdził też, że Sąd niesłusznie zarzucił Komisji, iż popełniła błędy, gdy:

• uznała, że Lufthansa nie była w stanie pozyskać finansowania na rynkach na przystępnych warunkach,
  
• nie wymagała mechanizmu zachęcającego Lufthansę do jak najszybszego odkupienia od Niemiec zastrzyków kapitałowych,
  
• zaprzeczyła istnieniu znaczącej pozycji rynkowej Lufthansy w niektórych portach lotniczych,
  
• zaakceptowała pewne zobowiązania, które nie gwarantowały zachowania skutecznej konkurencji,
  
• uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi uzasadnienia.

Trybunał podkreślił w szczególności, że Sąd przeprowadził zbyt rygorystyczne pod wieloma względami badanie decyzji Komisji, przez co naruszył szeroki zakres uznania, jakim instytucja ta musi dysponować w złożonych kontekstach gospodarczych. W takich przypadkach Sąd powinien ograniczyć się do zbadania, czy Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie i nie może zastąpić oceny Komisji własną oceną.