Konsultacje społeczne w sprawie pomocy publicznej dla branży lotniczej

Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje publiczne na temat przygotowywanej zmiany wytycznych w sprawie pomocy państwa dla sektora transportu lotniczego.

Komisja zwróciła się do zainteresowanych stron o zgłaszanie uwag do projektu. Nowy akt zastąpi dotychczas obowiązujące wytyczne, które przyjęto w 2014 r. Odpowiedzi w ramach konsultacji publicznych będą przyjmowane do 11 czerwca 2026 r.

W wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. określono warunki, które trzeba spełnić, aby wsparcie państwa dla linii lotniczych i dla portów lotniczych mogło być uznane za zgodne z przepisami UE, a ściślej z art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ("TFUE"). Zmiana wytycznych służy zaktualizowaniu dotychczasowych zasad ze względu na gruntowną transformację, jaką przeszedł sektor lotniczy od 2014 r. Stały wzrost tego sektora, ambitne cele w zakresie dekarbonizacji oraz wyzwania, takie jak pandemia COVID-19 czy kryzys energetyczny, wymagają nowego podejścia do zasad pomocy państwa w lotnictwie.

Do projektu zmienionych wytycznych dołączone zostaną inne zasady pomocy państwa, m.in. nowe ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych (GBER), które ma zostać przyjęte do końca 2026 r.

Projekt nowych wytycznych zawiera kilka istotnych aktualizacji odzwierciedlających zmiany, jakie zaszły od 2014 r. Dotyczą one następujących rodzajów pomocy:

• Pomoc operacyjna będzie możliwa w przypadku portów lotniczych obsługujących mniej niż milion pasażerów rocznie. Oczekuje się, że porty lotnicze o większej liczbie pasażerów same pokryją swoje koszty operacyjne.
  
• Nie wymaga się, aby porty lotnicze obsługujące do 500 tys. pasażerów rocznie osiągały rentowność bez wsparcia publicznego. Mają one jednak niewielki udział w ruchu pasażerskim w UE, a więc ich wpływ na konkurencję jest zwykle ograniczony. W tym kontekście Komisja proponuje, aby zgodnie z nowym GBER, które ma zostać przyjęte w 2026 r., pomoc operacyjna dla portów lotniczych obsługujących do 500 tys. pasażerów rocznie była objęta wyłączeniem grupowym.
  
• Lotniska obsługujące od 500 tys. do miliona pasażerów rocznie często nadal odnotowują znacznie niższy poziom ruchu niż przed pandemią COVID-19. Komisja uważa, że są one wystarczająco duże, aby mogły osiągnąć rentowność, ale przyznaje, że ze względu na wstrząsy zewnętrzne w ostatnich latach mogą potrzebować do tego więcej czasu. Zdaniem Komisji uzasadnione jest więc dopuszczenie pomocy operacyjnej dla portów lotniczych obsługujących do miliona pasażerów rocznie w przejściowym okresie pięciu lat.
  
• Pomoc inwestycyjna byłaby możliwa dla portów lotniczych obsługujących do trzech milionów pasażerów rocznie (zamiast pięciu, jak to było w wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.) i podlegałaby warunkom ekologicznym w przypadku powiększenia przepustowości.
  
• Przegląd i uproszczenie analizy potencjalnie zakłócającego wpływu pomocy państwa na sąsiednie porty lotnicze, co stanowi część oceny zgłoszonej pomocy. Analiza ta obejmowałaby skutki pomocy państwa na większym obszarze geograficznym wokół portu lotniczego otrzymującego pomoc, niż to przewidywały zasady z 2014 r. Sama analiza została również uproszczona, aby dokonanie oceny było łatwiejsze.
  
• Pomoc na rozpoczęcie działalności w celu uruchomienia nowych połączeń nie będzie już dozwolona. Pomoc na rozpoczęcie działalności, przewidziana w wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., była bardzo rzadko wykorzystywana. Sektor transportu lotniczego otworzył wiele nowych połączeń bez tego rodzaju dofinansowania. Oczekuje się, że na w pełni zliberalizowanym rynku transportu lotniczego przewoźnicy wezmą na siebie ryzyko związane z otwieraniem nowych połączeń.

Komisja podkreśla, że zgodnie z Europejskim Zielonym Ładem do 2050 r. emisje w sektorze transportu powinny zostać zredukowane o 90 proc. - przy wkładzie transportu lotniczego. Aby osiągnąć ten cel, sektor transportu lotniczego może korzystać ze szczególnych środków pomocy państwa na rzecz dekarbonizacji, które były już dostępne w dotychczasowych zasadach, m.in. w wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę klimatu i środowiska oraz cele związane z energią, a także w nowym GBER oraz ramach pomocy państwa na potrzeby Paktu dla czystego przemysłu. Publikując zmienione wytyczne w ich ostatecznym kształcie, Komisja dołączy do nich specjalny dokument programowy, w którym wyjaśni, w jaki sposób zasady dotyczące dekarbonizacji będą stosowane do transportu lotniczego.