ACI: Lotniska regionalne najmocniej narażone na skutki kryzysu

Gwałtowny wzrost cen paliwa lotniczego w Europie - który na początku tego miesiąca osiągnął poziom przekraczający 1800 dolarów za tonę - przekłada się na wyższe ceny biletów oraz bardziej restrykcyjne zarządzanie przepustowością przez linie lotnicze. Najbardziej narażone na skutki tych zmian są lotniska regionalne. Popyt na obsługiwanych przez nie trasach jest bowiem znacznie bardziej wrażliwy na ceny, a tym samym mniej rentowny dla przewoźników.

W praktyce oznacza to, że przy podejmowaniu decyzji o ograniczaniu siatki połączeń linie lotnicze częściej redukują operacje właśnie na trasach regionalnych. Potwierdza to niedawna decyzja Lufthansy o zamknięciu jej regionalnej spółki zależnej CityLine.

Wyzwania te były motywem przewodnim tegorocznej konferencji ACI Europe, której gospodarzem był port lotniczy w Turynie. Wydarzenie odbywa się w czasie, gdy ekosystem lotniczy przygotowuje się na skutki wojny na Bliskim Wschodzie - na którą szczególnie narażone są lotniska regionalne. Kryzys energetyczny wywołany wojną jedynie pogłębia wyzwania wynikające z niedawnych zmian strukturalnych na rynku lotniczym oraz polityki UE i krajowej - pogłębiając kruchość europejskiej sieci lotnisk regionalnych i połączeń regionalnych, które są kluczowe dla spójności kontynentu.

Rzeczywistość po pandemii COVID-19 uwidoczniła rynek lotnisk regionalnych rozwijający się w różnym tempie. Widać wyraźny podział na mniejsze porty, których ruch pasażerski pozostaje o ponad 30 proc. niższy niż w 2019 roku, oraz większe, które odnotowały wzrost o ponad 16 proc. Obecne ceny paliwa lotniczego, w połączeniu z perspektywą kolejnego kryzysu kosztów utrzymania, oznaczają, że wiele regionalnych lotnisk w Europie może stanąć w obliczu jednoczesnego szoku podażowego i popytowego. Dla części z nich jest to zagrożenie egzystencjalne - wskazuje Olivier Jankovec, dyrektor generalny ACI EUROPE.

Dodatkowym wyzwaniem pozostaje opóźnienie wdrożenia Systemu Wjazdu/Wyjazdu Schengen (EES), który - jak wskazują przedstawiciele branży - może latem sparaliżować funkcjonowanie lotnisk regionalnych obsługujących popularne kierunki turystyczne. Zdjęcia pasażerów oczekujących w kolejkach nie w terminalach, lecz bezpośrednio na płycie lotniska regionalnego w Grecji, wykonane na początku miesiąca, stanowią kolejny dowód na potrzebę umożliwienia służbom granicznym czasowego zawieszania systemu w uzasadnionych operacyjnie sytuacjach.

Pomimo presji inflacyjnej oraz rosnącej sezonowości ruchu - które zwiększają koszty strukturalne - opłaty pobierane od użytkowników na małych lotniskach regionalnych pozostają średnio o 11 proc. niższe niż przed pandemią. Nie uwzględnia to przy tym licznych rabatów oferowanych liniom lotniczym w celu przyciągnięcia i utrzymania połączeń. W efekcie porty te notują średnią stratę na poziomie 2,64 euro na pasażera.

Perspektywy poprawy rentowności pozostają ograniczone. Potwierdzają to zarówno niezależne analizy, jak i badanie ewaluacyjne Komisji Europejskiej, zakończone w marcu ubiegłego roku w ramach przeglądu wytycznych dotyczących pomocy państwa w lotnictwie. Sytuację dodatkowo komplikuje wpływ wojny na Bliskim Wschodzie.

Jednocześnie regionalne porty lotnicze pozostają kluczowym elementem europejskiej infrastruktury krytycznej. Jak podkreśla Andrea Andorno, dyrektor generalny lotniska w Turynie i przewodniczący Forum Regionalnych Portów Lotniczych ACI EUROPE, odpowiadają one za 35 proc. łączności lotniczej w Europie. Regionalne porty lotnicze są niezbędnym elementem jednolitego rynku UE i mają kluczowe znaczenie dla spójności oraz rozwoju regionów. Lotnisko to infrastruktura, która umieszcza daną społeczność na mapie Europy i świata. W ostatnich latach nasze znaczenie strategiczne rośnie, szczególnie w kontekście dywersyfikacji turystyki. Wymaga to jednak odpowiednich ram politycznych - zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym. - zaznacza Andorno.

W odpowiedzi na rosnące wyzwania ACI EUROPE oraz Forum Regionalnych Portów Lotniczych apelują o podjęcie pilnych działań:

• zniesienia krajowych podatków lotniczych lub ich czasowego zawieszenia w celu odciążenia sektora lotnictwa i turystyki oraz konsumentów w warunkach kryzysu energetycznego;
  
• zapewnienia pomocy operacyjnej dla regionalnych portów lotniczych obsługujących do 1 mln pasażerów rocznie - przy czym analizy Komisji Europejskiej wskazują, że szczególne trudności dotyczą lotnisk z ruchem do 680 tys. pasażerów;
  
• przyspieszenia dekarbonizacji lotnictwa poprzez zwiększenie wsparcia dla produkcji i wdrażania zrównoważonych paliw lotniczych (SAF) oraz realizację planu działania AZEA, obejmującego rozwój samolotów hybrydowych, elektrycznych i wodorowych w Europie.
  
• umożliwienia całkowitego zawieszenia systemu Schengen EES w przypadku nadmiernego i niemożliwego do opanowania wydłużenia czasu oczekiwania na kontrolę graniczną w sezonie letnim 2026 r. i później.