IATA podsumowała ryzyka na 2026 w lotnictwie

W styczniu 2025 roku branża transportu lotniczego miała do czynienia z poważnymi przeciwnościami, z których najpoważniejsze stanowiły groźby taryf celnych oraz możliwa retorsja handlowa. Pomimo tych trudności linie lotnicze osiągnęły rekordowy zysk netto w wysokości 39,5 miliarda dolarów.

Jednak rentowność branży pozostaje bardzo niska i jest jedną z najniższych wśród sektorów gospodarki. Prognozowana marża zysku netto na rok 2026 wynosi 3,9%, co jest wynikiem poniżej pięciu procent. W przeliczeniu na jednego pasażera zysk netto wynosi oczekiwane 7,90 USD, kwota niższa niż to, co duża firma technologiczna osiąga ze sprzedaży jednej pokrywy do telefonu. Zrozumienie ryzyk na rok 2026 jest ważne dla planowania i podejmowania decyzji strategicznych, zwłaszcza, że ruch lotniczy rośnie.

Podano dane za listopad 2025 i wykazują one dalszy wzrost wzrost r/r o 5,7% w revenue passenger kilometers (RPK), wzrost pojemności available seat kilometers (ASK) o 5.4% r/r, a także współczynnik wypełnienia na 83.7% ze wzrostem o 0.3% r/r. Popyt międzynarodowy wzrósł o 7,7%, pojemność o 7,1%, a współczynnik wypełnienia do 84%. Popyt na loty krajowe zwiększył się natomiast o 2,7%, pojemność także o 2,7%, a współczynnik wypełnienia jak rok temu wyniósł 83,2%.

Jeśli zaś chodzi o ryzyka pierwszym z pięciu kluczowych ryzyk jest fragmentacja polityki międzynarodowej. System multilaterystyczny powstały po II wojnie światowej słabnie, a najsilniej widać to w handlu międzynarodowym. Polityki "najpierw my" są wprowadzane bez większego uwzględnienia ich wpływu na globalne sieci, w tym na łańcuchy dostaw lub pojedyncze branże, jak transport lotniczy. Międzynarodowe instytucje są pomijane, co grozi cofnięciem 80 lat globalnej harmonizacji w ramach Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego. Obecnie konkurują ze sobą różne ramy regulacyjne dotyczące tego, jak rozwiązywać problem emisji CO w transporcie lotniczym. Rozdrobnione polityki podatkowe powodują poważne zniekształcenia konkurencji w skali globalnej, mimo że ich wpływ jest często lokalny. Takie polityki przynoszą niewielkie dochody dla państw, mają mały lub żaden wpływ na redukcję emisji i sprawiają, że transport lotniczy staje się droższy.

Drugim ryzykiem są zakłócenia w łańcuchach dostaw. Istnieje utrzymujące się i rekordowo wysokie zaległe zamówienie na samoloty. Pomimo że sytuacja zaczęła się poprawiać, rozbieżność między potrzebami linii lotniczych a produkcją nie zostanie w pełni zniwelowana przed latami 2031-2034. To ograniczenie negatywnie wpływa na wzrost branży, ale z drugiej strony chroni przychody, ponieważ współczynniki wykorzystania miejsc w samolotach osiągają najwyższy poziom w historii lotnictwa. Sytuacja ta drastycznie zatrzymała postęp w poprawie efektywności paliwowej całej globalnej floty i spowalnia dekarbonizację branży.

Trzecie ryzyko wiąże się z zakłóceniami spowodowanymi zmianami klimatu. Ekstremalne zjawiska pogodowe oraz wahania cen surowców mogą wpływać na rolę rolnictwa, infrastrukturę, globalny handel i przepływy inwestycyjne. Udana transformacja energetyczna, której celem jest osiągnięcie przez linie lotnicze neutralności węglowej do 2050 roku, wymaga stabilnych polityk i niezawodnego finansowania. Mniejsza globalna koordynacja wysiłków w walce ze zmianami klimatycznymi z pewnością spowolni postęp we wszystkich tych obszarach. Powiązane ryzyka obejmują większe zagrożenia dla bezpieczeństwa żywnościowego i wodnego, co w konsekwencji prowadzi do zwiększonej migracji. Jednocześnie świat staje się bardziej niechętny wobec imigracji, a decyzje państw dotyczące przyjmowania lub odrzucania migrantów będą wywierać presję na systemy graniczne i wsparcie, co wpłynie na liczbę pasażerów międzynarodowych.

Czwarte ryzyko dotyczy zagrożeń cybernetycznych i sztucznej inteligencji. Zagrożenia w cyberprzestrzeni rosną zarówno pod względem częstotliwości, jak i znaczenia. Obserwuje się też zbieżność ryzyk i podatności, ponieważ sztuczna inteligencja zwiększa możliwości atakujących, niestabilność geopolityczna sprzyja temu środowisku, a uzależnienie od technologii cyfrowych wystawia łańcuchy dostaw i organizacje na większe ryzyko. Globalna sieć transportu lotniczego, ze względu na swoje zależności od kluczowej infrastruktury, jest szczególnie narażona, podobnie jak inne sieciowe branże. Sztuczna inteligencja dodaje ryzyka związane z dezinformacją, utratą prywatności i erozją zaufania, oprócz tych, które mogą generować zakłócenia ekonomiczne, utratę miejsc pracy i większe nierówności. Dowody na to, że sztuczna inteligencja generuje znaczne zyski i zwiększoną produktywność, są rzadkie i mogą się pojawić dopiero za kilka lat.

Piąte ryzyko odnosi się do perspektywy makroekonomicznej. Wartość zewnętrzna dolara amerykańskiego ma istotne znaczenie dla gospodarki światowej z uwagi na dominujący udział tej waluty w płatnościach transgranicznych. W długim okresie dolar ma tendencję do spadku wartości. Obecnie Rezerwa Federalna USA obniża stopy procentowe, a globalna niepewność sprzyja innym bezpiecznym aktywom, takim jak złoto i frank szwajcarski. Słabsza kondycja gospodarki USA, trwałe deficyty budżetowe i na rachunku obrotów bieżących oraz potencjalne większe zastrzeżenia co do wycen na amerykańskim rynku akcji sprawiają, że dolar prawdopodobnie będzie dalej tracił na wartości w 2026 roku.

Słabszy dolar zazwyczaj przynosi korzyści krajom nieopartym na tej walucie, które będą płacić mniej w swoich lokalnych walutach za zadłużenie i handel denominowane w dolarach. Jest to ważne dla transportu lotniczego, ponieważ ponad 50% kosztów branży jest fakturowanych w dolarach amerykańskich. Jednocześnie rynek ropy naftowej przechodzi poważne zmiany strukturalne, ponieważ popyt zmienia się w odpowiedzi na elektryfikację oraz większe wykorzystanie skroplonego gazu ziemnego w transporcie drogowym, a czynniki geopolityczne także odgrywają rolę. Produkcja rośnie, podczas gdy popyt słabnie, co prowadzi do nadwyżki zapasów i wywiera presję na obniżenie cen, co z kolei stanowi dobrą wiadomość dla linii lotniczych.

Ryzyko poważnego spowolnienia gospodarczego w 2026 roku wydaje się ograniczone, chyba że będzie dotyczyło połączenia kilku w/w ryzyk lub nastąpi nieprzewidziane zdarzenie (np. wojna). Niemniej jednak otoczenie gospodarcze nie sprzyja znacznej dynamice wzrostu PKB, który raczej nie przyspieszy. Suma tych ryzyk zmniejsza margines manewru, co zwiększa prawdopodobieństwo popełniania błędów politycznych. Warto wziąć pod uwagę, że przemysł lotniczy wspiera 87 milionów miejsc pracy i stanowi 4% globalnego PKB, co pokazuje jego znaczenie dla postępu gospodarczego i społecznego.