Zakaz lotów do UE może zostać zaskarżony

Wpisanie przez Komisję Europejską samolotów do wykazu objętych zakazem wykonywania lotów stanowi akt, który może być zaskarżony przed sądem Unii - uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zdaniem Trybunału, akt Komisji może, w zależności od przypadku, biorąc pod uwagę jego treść oraz intencję jego autora, być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności, nawet jeśli instytucja ta nie dysponowała kompetencjami niezbędnymi do jego przyjęcia.

W ramach środków ograniczających przyjętych w następstwie agresji zbrojnej Rosji przeciwko Ukrainie Unia Europejska nałożyła, w szczególności na niektóre statki powietrzne powiązane z osobami lub podmiotami rosyjskimi, zakaz lądowania na jej terytorium, startowania z niego lub przelotu nad nim.

Global 8 Airlines, kirgiska linia lotnicza, nabyła dwa statki powietrzne od rosyjskiej spółki. Po odrzuceniu przez Eurocontrol planu lotu dotyczącego jednego z tych statków powietrznych linia dowiedziała się, że oba statki powietrzne znalazły się w wykazie statków powietrznych objętych zakazem lotów, przekazanym Eurocontrolowi przez Komisję Europejską.

Linie lotnicze Global 8 Airlines zwróciły się do Sądu Unii Europejskiej o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej umieszczenia ich statków powietrznych na tym wykazie. W kwietniu 2024 r. Sąd, w drodze postanowienia, odrzucił skargę jako niedopuszczalną, uznając, że decyzja ta nie stanowiła aktu podlegającego zaskarżeniu w ramach skargi o stwierdzenie nieważności.

W wyniku wniesienia odwołania Trybunał uchylił postanowienie Sądu. Trybunał przypomniał, że każdy akt instytucji Unii mający na celu wywołanie wiążących skutków prawnych może być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności, niezależnie od jego formy. Aby ustalić, czy tak jest w danym przypadku, należy w szczególności dokonać konkretnej analizy treści danego aktu. Sąd nie przeprowadził jednak takiej analizy i nie zwrócił się do Komisji o przedłożenie spornej decyzji. Trybunał zwrócił również uwagę, że z akt sprawy wynika, iż Komisja odegrała decydującą rolę we wpisaniu obu statków powietrznych do wykazu statków powietrznych objętych zakazem lotów.

Trybunał wyjaśnił ponadto, że zagadnienie zaskarżalności aktu musi być oceniana obiektywnie, w oparciu o jego treść. Kwestia tego, czy akt ten narusza interesy skarżącego poprzez istotną zmianę jego sytuacji prawnej, podlega odrębnej analizie dotyczącej czynnej legitymacji procesowej skarżącego w świetle przesłanek przewidzianych w art. 263 akapit czwarty TFUE.

Trybunał oddalił zatem podstawy zarzutu niedopuszczalności dotyczące nieistnienia spornej decyzji, braku aktu podlegającego zaskarżeniu oraz braku możliwości przypisania odpowiedzialności Komisji. Ponieważ pozostałe kwestie dotyczące dopuszczalności oraz meritum skargi wymagają dalszego rozpatrzenia, sprawa została przekazana do Sądu do ponownego rozpoznania.