Odwołanie Booking.com w sprawie zakazu przejęcia Etraveli rozpatrzone

Sąd Powszechny Unii Europejskiej rozpatrzył odwołanie Booking.com na zakaz przejęcia grupy Etraveli, wydany przez Komisję Europejską.

Zdaniem Sądu, Komisja Europejska miała rację twierdząc, że przejęcie Etraveli Group, wiodącego europejskiego operatora rezerwacji lotów online, wzmocniłoby i tak już dominującą pozycję Booking na rynku internetowych biur podróży w sektorze hotelarskim.

Booking, główny gracz na rynku internetowych biur podróży w sektorze hotelarskim, planował przejąć wyłączną kontrolę nad Etraveli Group, specjalistą w zakresie rezerwacji lotów online, w celu dodania oferty lotów do swojej platformy. Komisja uznała jednak tę transakcję za niezgodną z rynkiem wewnętrznym, stwierdzając, że wzmocniłaby ona dominującą pozycję Booking na rynku internetowych biur podróży w sektorze hotelarskim. W ocenie Komisji transakcja zwiększyłaby bariery wejścia na rynek i ekspansji, ograniczając dostęp do niego obecnym i potencjalnym konkurentom, a także potencjalnym klientom hoteli.

Booking zaskarżył tę decyzję do Sądu. W swoim wyroku Sąd oddalił skargę, podtrzymując tym samym zakaz przejęcia grupy Etraveli przez Booking nałożony przez Komisję.

Przed Sądem Booking podnosił w szczególności, że Komisja odeszła od swoich wytycznych, oparła się na błędnym scenariuszu alternatywnym oraz nie wykazała istotnego zakłócenia skutecznej konkurencji. Sąd odrzucił te argumenty.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego odejścia Komisji od jej własnych wytycznych w sprawie połączeń niehoryzontalnych, Sąd stwierdził, że wytyczne te nie uniemożliwiają Komisji uwzględniania nowych rodzajów problemów w zakresie konkurencji, takich jak te, które mogą pojawiać się na rynkach cyfrowych. W tym kontekście Sąd zauważył, że przyjęta przez Komisję teoria szkody opierała się w dużej mierze na typowym dla połączeń niehoryzontalnych mechanizmie dźwigni, wynikającym z faktu, że podmiot powstały w wyniku połączenia wykorzystałby swoją pozycję dominującą na jednym rynku jako dźwigni finansowej do wzmocnienia swojej pozycji na innym rynku. Wytyczne nie wykluczają jednak oparcia teorii szkody na "odwróconym" lewarowaniu, w ramach którego pozycja niedominująca - w tym przypadku na rynku internetowych biur podróży w sektorze lotów - zostaje wykorzystana do wzmocnienia już dominującej pozycji, w tym przypadku na rynku internetowych biur podróży w sektorze hotelarskim.

W istocie, gdy wytyczne te przyjmowano w 2008 r., Komisja nie miała jeszcze doświadczenia w zakresie tego rodzaju obaw. Co więcej, gdyby Komisja mogła powoływać się wyłącznie na lewarowanie prowadzące do wzmocnienia pozycji niedominującej, ale nie mogła stosować tego mechanizmu w przypadku wzmacniania już istniejącej pozycji dominującej, istniałoby ryzyko osłabienia skuteczności kontroli koncentracji.

Sąd orzekł również, że Komisja nie zinterpretowała błędnie tych wytycznych, kwalifikując jako antykonkurencyjną formę "konkurencji merytorycznej" zwiększenie możliwości Booking w zakresie sprzedaży krzyżowej pokoi hotelowych klientom korzystającym z usług lotniczych poprzez zaoferowanie im wygody, jaką zapewnia punkt kompleksowej obsługi.

Istotnie, koncepcja konkurencji cenowej, rozwinięta w orzecznictwie odnoszącym się do art. 101 i 102 TFUE, nie odgrywa podobnej roli w kontekście kontroli koncentracji, ponieważ dokonanie koncentracji nie może być postrzegane jako forma konkurencji cenowej. Koncentrację należy natomiast oceniać pod kątem jej skutków dla struktury konkurencji, niezależnie od charakteru połączonego przedsiębiorstwa.

Jeśli chodzi o dokonaną przez Komisję analizę istnienia istotnego zakłócenia skutecznej konkurencji, Sąd w pierwszej kolejności oddalił argument Booking, jakoby Komisja zastosowała niewłaściwy standard prawny, opierając się wyłącznie na elementach jakościowych przy stwierdzaniu istnienia takiego zakłócenia, mimo że transakcja skutkowałaby jedynie minimalnym wzrostem udziału Booking w rynku hotelarskim.

W świetle zasady swobodnej oceny dowodów Komisja może bowiem oprzeć swoje ustalenia na elementach jakościowych, niezależnie od tego, czy są one poparte elementami ilościowymi, pod warunkiem że przedstawione dowody są wystarczająco przekonujące i spójne, obejmują wszystkie istotne okoliczności, które należy uwzględnić, oraz pozwalają uzasadnić wyciągnięte na ich podstawie wnioski.

Sąd stwierdził następnie, że dowody przedstawione przez Komisję potwierdzają wniosek, iż pozycja dominująca Booking na rynku internetowych biur podróży w sektorze hotelarskim uległaby wzmocnieniu. Transakcja wpisywałaby się bowiem w strategię "podróży połączonej", czyli oferowania szeregu usług turystycznych, których istotną część stanowią loty, w celu pozyskiwania klientów i zwiększania ich lojalności.

Umożliwiłoby to Booking optymalizację i rozwój działalności lotniczej w najszybszy i najbardziej efektywny sposób poprzez nabycie preferowanego przez spółkę rozwiązania w zakresie lotów. W konsekwencji przełożyłoby się to na rozwój działalności hotelarskiej Booking dzięki sprzedaży krzyżowej pokoi hotelowych klientom korzystającym z usług lotniczych.

Ponieważ jednak samo stwierdzenie wzmocnienia pozycji dominującej nie prowadzi automatycznie do wniosku o istnieniu istotnej przeszkody dla skutecznej konkurencji, Sąd dokonał następnie przeglądu dowodów, na których Komisja oparła swoją decyzję, aby ustalić, czy przeszkoda wynikająca z transakcji byłaby znacząca.

W tym kontekście Sąd stwierdził, że obliczenia Komisji dotyczące wzrostu udziału Booking w rynku internetowych biur podróży w sektorze hotelarskim po transakcji były obarczone wieloma błędami. W związku z tym przyrost ten mógłby zostać ograniczony do kilku dziesiątych punktu procentowego.

Nie wykazano również, że wzrost, jaki Booking mógłby osiągnąć w wyniku transakcji, skłoniłby hotele do przeniesienia dodatkowej części swojego asortymentu pokoi hotelowych na platformę Booking lub do zakończenia stosunków handlowych z innymi internetowymi biurami podróży. Nie wykazano także, że taki wzrost umożliwiłby Booking zwiększenie prowizji otrzymywanych od hoteli.

Sąd zauważył jednak, że Komisja oparła się na założeniu, iż transakcja sprawiłaby, że dominująca pozycja Booking na rynku internetowych biur podróży w sektorze hotelarskim stałaby się trudniejsza do zakwestionowania.

Rozporządzenie WE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw pozwala Komisji oprzeć się na teorii szkody, która nie zakłada znacznego obniżenia obecnego poziomu konkurencji, lecz utrwalenie i tak już niskiego poziomu konkurencji.

W tym względzie Sąd zauważył, że w zaskarżonej decyzji wskazano dwie okoliczności świadczące o tym, że wzmocnienie pozycji dominującej Booking na rynku internetowych biur podróży w sektorze hotelarskim prawdopodobnie w znaczący sposób zakłóciłoby skuteczną konkurencję.

Po pierwsze, ponieważ rynek ten charakteryzuje się silnymi efektami sieciowymi oraz znaczną różnicą między dominującym liderem rynku a jego głównymi konkurentami, nawet stosunkowo niewielki ilościowy wzrost udziału przedsiębiorstwa dominującego w rynku mógłby wzmocnić istniejące efekty sieciowe.

Po drugie, wzrost udziału Booking w rynku zostałby osiągnięty poprzez rozwój jednego z niewielu kanałów pozyskiwania klientów hotelowych, nad którym Booking jeszcze nie dominuje, a mianowicie lotów. W ten sposób powstałby ekosystem turystyczny trudny do odtworzenia przez inne internetowe biura podróży, ponieważ Booking stałby się liderem rynku zarówno w sektorze hotelarskim, jak i lotniczym.

Wzrost ten miałby ponadto wpływ na szereg internetowych biur podróży, które odgrywają wystarczająco istotną rolę w procesie konkurencyjnym w sektorze hotelarskim, aby wpływać na poziom konkurencji.