Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie opłat za obsługę naziemną na lotniskach

W wyroku z dnia 5 lipca 2007 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) w sprawie Deutsche Lufthansa AG przeciwko ANA Aeroportos orzekł, że prawo wspólnotowe stoi na przeszkodzie portugalskim uregulowaniom opłat za obsługę naziemną na lotniskach.

Lufthansa, spółka prawa niemieckiego, mająca siedzibę swojego oddziału w porcie lotniczym w Lizbonie, podważyła w postępowaniu przed sądem wydaną przez ANA (prywatnego zarządcę lotniska w Porto) decyzję określającą wysokość należnych opłat za nadzór i naziemną obsługę administracyjną. ANA wydała Lufthansie licencję na prowadzenie działalności w zakresie obsługi naziemnej w porcie lotniczym Francisco Sá Carneiro w Porto. W efekcie Lufthansa została zobowiązana do uiszczenia opłaty w wysokości 110,55 euro oraz podatku od wartości dodanej. Przed sądem krajowym przedstawiciele Lufthansy twierdzili, że odpowiednie przepisy portugalskie, które uprawniają ANA do takiego działania naruszają Dyrektywę Rady 96/67/WE z dnia 15 października 1996 r. dotyczącą dostępu do rynku usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Wspólnoty. Sąd portugalski, który rozpatrywał sprawę, zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym do ETS. Sąd chciał uzyskać odpowiedź, czy dyrektywa rzeczywiście stoi na przeszkodzie przepisom przewidującym uiszczenie opłaty za naziemną obsługę administracyjną i nadzór przez podmioty świadczące usługi związane z obsługą naziemną na rzecz organów zarządzających portem lotniczym.

W uzasadnieniu ETS przypomniał swoje orzeczenie, w którym twierdził, że na podstawie spornej dyrektywy organ zarządzający portem lotniczym może pobierać opłatę za dostęp do urządzeń portu lotniczego. Przez urządzenia portu lotniczego należy z kolei rozumieć infrastrukturę i wyposażenie udostępnione przez port lotniczy. Trybunał uznał jednak, że wspomniany organ zarządzający nie może pobierać opłaty za dostęp do rynku usług z zakresu obsługi naziemnej obok opłaty za korzystanie z urządzeń portu lotniczego. Przede wszystkim należy ustalić, czy taką opłatę jak sporna opłata za naziemną obsługę administracyjną i nadzór należy uznać za opłatę za dostęp do urządzeń portu lotniczego. W tym względzie do sądu odsyłającego należy zbadanie wzajemnych świadczeń odpowiadających spornej opłacie w świetle definicji naziemnej obsługi administracyjnej i nadzoru zawartej w Dyrektywie 96/67. W następnej kolejności, jeśli opłata ta należna jest za całość lub część tych usług i nie jest ponownym wynagrodzeniem za usługi już obciążone inną opłatą lub daniną, może być uznana za opłatę za dostęp do urządzeń portu lotniczego, a nie za opłatę za dostęp do rynku usług obsługi naziemnej. Jeśli po przeprowadzeniu badania przez sąd odsyłający okaże się, że będąca przedmiotem sporu opłata jest opłatą za dostęp do urządzeń portu lotniczego, do tego sądu należy zbadanie, czy spełnia ona kryteria właściwości, obiektywności, przejrzystości i niedyskryminacji, które określone są w art. 16 ust. 3 Dyrektywy 96/67.