Coraz bliżej nowelizacji rozporządzenia w sprawie opóźnień lotów

Posłowie do Parlamentu Europejskiego wynegocjowali porozumienie dotyczące przepisów w sprawie praw pasażerów linii lotniczych. Utrzymuje ono odszkodowania za trzygodzinne opóźnienia, gwarantuje szybszy zwrot kosztów, bezpłatne miejsca dla dzieci oraz większą przejrzystość cen biletów. Z kolei przedstawiciele branży lotniczej nie kryją rozczarowania przyjętymi przepisami.

W poniedziałek, 15 czerwca wieczorem wstępne porozumienie w sprawie przeglądu przepisów, osiągnięte przez negocjatorów Parlamentu i Rady, uzyskało jednomyślne poparcie delegacji Parlamentu Europejskiego w tzw. komitecie pojednawczym. Jego celem jest lepsza ochrona pasażerów przed zakłóceniami w podróży, takimi jak odmowa wejścia na pokład, opóźnienia czy odwołania lotów. Obowiązujące przepisy nie były aktualizowane od 2004 roku.

Parlament Europejski zawsze zdecydowanie opowiadał się za silnymi prawami pasażerów linii lotniczych. To porozumienie wzmocni je w całej Europie. Zapewni większą przejrzystość i przewidywalność zarówno dla konsumentów, jak i linii lotniczych, bez tworzenia zbędnej biurokracji w branży. Parlament konsekwentnie dążył do tego, by podróże były bardziej sprawiedliwe, a procedury jaśniejsze - i właśnie to udało się osiągnąć - powiedziała Roberta Metsola, przewodnicząca Parlamentu Europejskiego.

Zgodnie z porozumieniem pasażerowie zachowują prawo do zwrotu kosztów lub zmiany trasy, a także do ubiegania się o odszkodowanie w przypadku opóźnienia przekraczającego trzy godziny, odwołania lotu na mniej niż 14 dni przed planowanym wylotem lub odmowy wejścia na pokład. Wysokość odszkodowania za opóźnione lub odwołane loty będzie zależna od długości trasy: 250 euro dla lotów do 1500 km, 400 euro dla tras od 1500 do 3500 km oraz 600 euro dla dłuższych podróży. W przypadku najdłuższych tras przewoźnicy będą mogli obniżyć odszkodowanie o 50%, jeśli zaoferują pasażerowi zmianę trasy do miejsca docelowego lub jeśli opóźnienie przylotu nie przekroczy czterech godzin.

Linie lotnicze będą mogły uniknąć wypłaty odszkodowania, jeżeli opóźnienie lub odwołanie lotu wynikało z okoliczności pozostających poza ich kontrolą. Nowe przepisy wprowadzają otwartą listę takich nadzwyczajnych sytuacji, obejmującą m.in. klęski żywiołowe, działania wojenne, niekorzystne warunki pogodowe, niesfornych pasażerów czy strajki na lotniskach, w służbach kontroli ruchu lotniczego oraz w obsłudze naziemnej.

W każdym przypadku przewoźnicy będą zobowiązani do zapewnienia pasażerom opieki na lotnisku: napojów co dwie godziny oczekiwania, posiłku po trzech godzinach oraz - w razie potrzeby - noclegu maksymalnie na trzy noce.

Linie lotnicze będą musiały przekazać pasażerom dotkniętym zakłóceniami w podróży jasne instrukcje dotyczące ubiegania się o odszkodowanie w formie elektronicznej, w ciągu czterech dni od zakończenia podróży. Posłowie zadbali o to, by nie było wymagane zakładanie konta użytkownika ani korzystanie z konkretnej aplikacji.

Pasażerowie będą mieli dziewięć miesięcy na złożenie wniosku o odszkodowanie, natomiast przewoźnicy - 30 dni na jego wypłatę lub przedstawienie uzasadnienia odmowy, wraz ze wskazaniem procedur odwoławczych.

Porozumienie wzmacnia prawa pasażerów z niepełnosprawnościami i ograniczoną sprawnością ruchową (PRM). W przypadku spóźnienia na lot spowodowanego brakiem pomocy ze strony lotniska, będą oni mieli prawo do odszkodowania, zmiany planu podróży oraz wsparcia ze strony przewoźnika. Nowe przepisy gwarantują również, że rodziny z dziećmi nie będą rozdzielane podczas przydzielania miejsc. Osoba towarzysząca dziecku poniżej 14. roku życia będzie mogła siedzieć obok niego bez dodatkowych opłat. Takie same uprawnienia przysługują pasażerom z niepełnosprawnościami, osobom o ograniczonej sprawności ruchowej oraz kobietom w ciąży.

Nowe regulacje wprowadzają prawo do wniesienia na pokład jednego przedmiotu osobistego - np. małej torby lub plecaka - bez dodatkowych opłat. Zwiększono również przejrzystość cen biletów: linie lotnicze, pośrednicy i portale wyszukiwawcze będą zobowiązani do prezentowania pełnej ceny, uwzględniającej bagaż podręczny, już na początku procesu rezerwacji. Jednocześnie przewoźnicy będą mogli oferować tańsze bilety pasażerom, którzy dobrowolnie zdecydują się podróżować bez bagażu podręcznego.

Pasażerowie nie będą obciążani dodatkowymi opłatami za poprawianie błędów w pisowni nazwiska ani za wydruk karty pokładowej, o ile dokonali odprawy. Zapewniono również prawo do otrzymania cyfrowej karty pokładowej bez konieczności składania dodatkowych wniosków czy zakładania konta. Co więcej, nie będzie można odmówić wejścia na pokład pasażerowi posiadającemu wydrukowaną wersję cyfrowej karty pokładowej.

Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) wyraziło rozczarowanie, że zmiany w rozporządzeniu UE 261 nie doprowadziły do znaczącej reformy, która mogłaby usunąć jego kluczowe niedoskonałości. W ocenie organizacji oznacza to utratę szansy na poprawę komfortu podróży oraz wzmocnienie konkurencyjności Europy.

Najważniejsze zmiany dotyczące zakłóceń obejmują:

• wprowadzenie niewyczerpującej listy nadzwyczajnych okoliczności, która jednak - zdaniem IATA - w niewytłumaczalny sposób nie wzmacnia podejścia branży, stawiającej bezpieczeństwo na pierwszym miejscu,
  
• obowiązek opracowania przez lotniska planów awaryjnych na wypadek masowych zakłóceń, co stanowi pierwszy, choć niewielki krok w kierunku wspólnej odpowiedzialności w całym ekosystemie lotniczym.

Obecnie rozporządzenie UE 261 generuje obciążenia regulacyjne na poziomie około 8 miliardów euro rocznie, a jednocześnie - zdaniem IATA - nie realizuje swojego podstawowego celu, czyli poprawy wyników w zakresie opóźnień i odwołań lotów. Wynika to w dużej mierze z faktu, że znaczna część opóźnień jest związana z niedoskonałościami europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym.

W celu lepszej obsługi pasażerów linie lotnicze popierały propozycje Komisji Europejskiej zakładające wydłużenie progów czasowych opóźnień, po których powstaje obowiązek wypłaty odszkodowania. Rozwiązanie to zwiększyłoby możliwości przewoźników w zakresie oferowania alternatywnych opcji podróży, które - jak pokazują badania - są dla pasażerów priorytetem w sytuacjach zakłóceń. Propozycja ta została jednak wycofana w toku negocjacji z Parlamentem Europejskim, a w jej miejsce wprowadzono inne wymogi (częściowo niezwiązane bezpośrednio z zakłóceniami), bez pogłębionej analizy ich skutków operacyjnych.

Po 13 latach dyskusji zmarnowano szansę na poprawę konkurencyjności Europy i komfortu pasażerów poprzez usunięcie wad rozporządzenia UE 261. Przyjęte rozwiązania nie zmniejszą liczby opóźnień, a biorąc pod uwagę cały pakiet zmian, stworzą dodatkowe wyzwania operacyjne i zwiększą koszty, które ostatecznie poniosą pasażerowie. Jest to więc reforma jedynie z nazwy, która w żaden sposób nie pomaga osobom dotkniętym zakłóceniami podróży. Osoby odpowiedzialne za ten polityczny kompromis powinny zostać rozliczone na podstawie przejrzystych danych pozwalających monitorować jego koszty i skutki - powiedział Willie Walsh, dyrektor generalny IATA.

IATA wskazała również na dwa nadchodzące obszary wymagające szczególnej uwagi. Po pierwsze, konieczna jest współpraca z Radą i Parlamentem, aby pakiet dotyczący egzekwowania przepisów nie pogorszył obecnej sytuacji poprzez nakładanie dodatkowych obciążeń regulacyjnych, na które sektor nie może sobie pozwolić. Kluczowe jest praktyczne, skuteczne i spójne wdrożenie nowych regulacji. Po drugie, przygotowywana europejska strategia lotnicza powinna rozwiązać problemy związane z zarządzaniem ruchem lotniczym, które stanowią jedną z głównych przyczyn opóźnień - dodał Walsh.

W ramach procedury trzeciego czytania, wstępne porozumienie osiągnięte w komitecie pojednawczym musi zostać zatwierdzone przez Parlament i Radę w ciągu najbliższych sześciu tygodni, z możliwością przedłużenia tego terminu o kolejne dwa tygodnie. Obie instytucje będą teraz głosować oddzielnie nad wspólnym tekstem po jego weryfikacji prawno-językowej. Parlament Europejski planuje głosowanie nad porozumieniem podczas lipcowej sesji plenarnej.