Gdynia na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO

Modernistyczne centrum Gdyni uzyskało wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Podczas 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Busan, zapadła decyzja o wpisaniu modernistycznego centrum Gdyni na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Pod wnioskiem podpisało się 18 z 21 państw należących do komitetu.

To moment, o którym, zwłaszcza w roku stulecia naszego miasta, chcemy Państwu opowiedzieć i cieszyć się razem ze wszystkimi Gdyniankami i Gdynianami. Trzeba podkreślić, że nasz wniosek w tym roku, jak dotąd, bo obrady jeszcze trwają, zebrał największe, historyczne wręcz poparcie. Także wszystkie narody zjednoczone zgadzają się co do tego, jak unikalne dobro mamy u siebie w Gdyni. Jesteśmy z tego bardzo dumni. Wysłuchałam uważnie wszystkich opinii, które poszczególni przedstawiciele państw wnosili. I moment, kiedy stuknięciem młotka uznano, że zostajemy wpisani na listę światowego dziedzictwa UNESCO, był chwilą ogromnej radości, ale i ogromnego wzruszenia, bo ostatnie dwa lata to była naprawdę bardzo ciężka praca. Myślę, że Gdynianki i Gdynianie mają dzisiaj powód do radości, że tak zacne grono doceniło nasze miasto - mówi Aleksandra Kosiorek, prezydent Gdyni.

To 18. miejsce z Polski, które wpisano na te prestiżową listę, a 2. z Pomorza - po Malborku.

Jak informuje Urząd Miasta Gdyni starania o wpis trwały wiele lat, a finalny sukces to efekt pracy wielu środowisk i dowód na to, że dialog oraz współpraca mogą przynieść wymierne korzyści. Proces zapoczątkował dawny wiceprezydent Gdyni Marek Stępa. Kontynuowały go obecne władze - prezydent Aleksandra Kosiorek i wiceprezydent Oktawia Gorzeńska przy wsparciu senatora Sławomira Rybickiego oraz marszałka województwa pomorskiego Mieczysława Struka. Trzon zespołu stanowili również: dr Joanna Leman, dr Robert Hirsch oraz Celina Łozowska. W ostatnich miesiącach ogrom pracy dyplomatycznej wykonał ambasador Mariusz Lewicki z zespołem, w którym dużą rolę odegrała gdynianka Aleksandra Brodowska.

Nie mogę nie zacząć od podziękowań. Przede wszystkim dla pani wiceprezydent Oktawii Gorzeńskiej, która od lat pracowała razem z urzędnikami, aby zyskać poparcie dla tego wniosku. A wpis oczywisty nie był, ponieważ w zeszłym roku ICOMOS odrzucił wniosek, cofnął go do poprawy. W tym roku takiej rekomendacji ICOMOS-u również nie było. Także działania dyplomatyczne, które podejmowałam ja, które podejmowała pani wiceprezydent Gorzeńska, z pomocą posłów senatorów, marszałka województwa pozwoliły na to, żeby tak historyczne poparcie dla naszego wniosku otrzymać. Dziękuję również osobie, która rozpoczęła ten proces, czyli panu Markowi Stępie, który odkrył, jak cennym dobrem może być modernizm. A także wszystkim, którzy pomagali w tym procesie - posłom, senatorom, w szczególności senatorowi Sławomirowi Rybickiemu, marszałkowi województwa, ministrowi kultury, ministrowi spraw zagranicznych. To dzięki ich pomocy możliwe było doprowadzenie do szczęśliwego końca. Natomiast jest jeszcze jedna osoba, której starania od ponad roku wywoływały nasz ogromny podziw i podziękowanie. To jest nasz przedstawiciel przy Komitecie Stałym, pan ambasador Lewicki - podkreśliła prezydent Gdynii. Wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO nie oznacza, że rygory przyjęte dla Śródmieścia w latach poprzednich będą w jakiś sposób zaostrzone. Nie oznacza to również, że ochrona konserwatorska będzie większa niż ta, do której się przyzwyczailiśmy. Śródmieście od dawna już jest uznane za pomnik historii i objęte ochroną konserwatorską. Takie same rygory będą obowiązywały po wpisie na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Natomiast miasto będzie obowiązywać protokół szczególnego dbania o nasze zabytki - dodała Aleksandra Kosiorek.

Ochrona w żaden sposób się nie zmienia. Będziemy mogli wzmocnić szereg działań, które są realizowane i liczymy na to, że będziemy mogli rozwinąć turystykę kulturową, dzięki czemu więcej osób będzie do naszego miasta przybywało i będzie łatwiej pozyskiwać środki na dziedzictwo. Mam nadzieję, że przede wszystkim gdyński modernizm będzie coraz bardziej rozpoznawalny zarówno w Polsce, jak i na świecie - powiedziała wiceprezydent Gdyni Oktawia Gorzeńska.

Gdynię doceniono za cechy niespotykane w innych miastach z podobną architekturą. To m. in. zwarta, starannie zaplanowana zabudowa śródmiejska z wysoką jakością przestrzeni do życia, projektowanie miasta w harmonii z morzem i portem, wyjątkowe kamienice i budynki o bogatych i spójnych formach architektonicznych oraz zachowanie historycznych funkcji, autentyczności i integralności całego obszaru.

Przez ostatnie dwie dekady miejscy urzędnicy między innymi zwiększyli ochronę konserwatorską, powołali Miejskiego Konserwatora Zabytków, prowadzili i wspierali liczne badania naukowe oraz współpracowali zarówno z mieszkańcami, jak i z innymi organami. Od 2007 roku układ urbanistyczny Śródmieścia znalazł się w rejestrze zabytków, a od 2015 roku zyskał też status pomnika historii.

Podstawa wpisu Gdyni na Listę światowego dziedzictwa UNESCO to kryterium IV - zarezerwowane dla dóbr stanowiących znaczący etap w historii ludzkości. Unikatowość gdyńskiej kandydatury potwierdziło też porównanie z innymi miastami, które cechuje nowoczesna urbanistyka z tego samego okresu. Zarówno zestawienie z niemieckim Bauhausem, osiedlami mieszkaniowymi Berlina, architekturą litewskiego Kowna i słoweńskiej Lublany, a także nadmorskiego Tel Awiwu (Izrael), Brasilii (Brazylia), Chandigarhu (Indie) czy Asmary (Erytrea) potwierdziło, że Gdynia to odrębny, odmienny model z charakterystycznymi dla siebie cechami.

Miejsce wśród najbardziej wartościowego dziedzictwa z całego świata otwiera przed miastem nowe możliwości. Spodziewany jest przede wszystkim rozwój turystyki - marka UNESCO to silny magnes dla odwiedzających z całego świata, którzy szukają wartościowej oferty i napędzają lokalną gospodarkę (usługi, transport, handel, gastronomia). Znacząco większa będzie też rozpoznawalność miasta na arenie międzynarodowej. Obecność na liście światowego dziedzictwa może również otworzyć potencjalne drogi do pozyskiwania zewnętrznych funduszy na działania związane z ochroną architektury i ułatwić dalszą ochronę wartościowych zabytków.

Kwestią, która ulegnie zmianie, będą natomiast uzgodnienia przy nowych inwestycjach. Aby utrzymać unikatowy charakter gdyńskiego Śródmieścia, każdorazowo konieczna będzie ocena ich wpływu na chroniony obszar - choć wiele kwestii określają już istniejące dokumenty planistyczne.