Wyrok w sprawie przedawnienia roszczeń za opóźnienie samolotu

Pasażerka samolotu wniosła do sądu pozew o odszkodowanie za opóźniony, o ponad trzy godziny, w wysokości 250 euro. Pasażerka leciała samolotem czarterowym, razem z rodziną, a od opóźnionego lotu, do złożenia pozwu minęły dwa lata.

Wygrała sprawę w pierwszej instancji, pomimo tego, że przewoźnik podnosił zarzut przedawnienia. Sąd Rejonowy wskazując na podstawę roszczenia dochodzonego przez powodów stwierdził jednocześnie, że zarzut pozwanego o przedawnieniu jest niezasadny. Zdaniem Sądu art. 775 k.cm wyłącza zastosowanie art. 778 k.c, bowiem przepisów k.c. o umowie przewozu nie stosuje się do przewozu lotniczego w ogóle, a nie tylko w zakresie w jakim jest ona uregulowana w przepisach odrębnych. Sąd Rejonowy wskazał ponadto, że roczny termin dotyczy umowy przewozu, natomiast roszczenie dochodzone przez powódkę nie jest roszczeniem kontraktowym, lecz ma charakter deliktowy. Dlatego też do roszczeń z tytułu opóźnionego lotu, zdaniem sądu, zastosowanie miał trzyletni termin przedawnienia wynikający z art. 442 1 k.c.- jak dla roszczeń o naprawienie szkody wywołanej czynem niedozwolonym.

Przewoźnik złożył apelację od tego wyroku zarzucając mu naruszenie przepisów art. 118 k.c. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że roszczenie o zryczałtowane odszkodowanie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 Rozporządzenia 261/2004 przedawniają się z upływem lat 10, tj. na ogólnych zasadach. Przewoźnik podnosił także naruszenie art. 778 k.c. w związku z art. 775 k.c. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia, zgłoszonego przez pozwaną, wskutek przyjęcia, że roszczenie o zryczałtowane odszkodowanie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 Rozporządzenia 261/2004 przedawnia się z upływam lat 10, a nie z upływem 1 roku od dnia wykonania przewozu.

Sąd Okręgowy w Warszawie uznał, że apelacja jest uzasadniona, podkreślając, że nie wszystkie zarzuty były trafne. Oceniając zgłoszony przez pozwaną zarzut przedawnienia Sąd Rejonowy uznał bowiem, że roszczenie powódki nie przedawnia się na zasadach ogólnych w terminie 10- letnim ale w terminie 3 letnim, tak jak roszczenia o naprawienie szkody wywołanej czynem niedozwolonym. Sąd uznał, że podstawą roszczenia jest zdarzenie inne niż umowne tj. spowodowanie starty czasu pasażera na skutek odpowiednio dużego opóźnienia lotu. Mając jednak na uwadze, że ustawodawca przyjął, z pewnymi modyfikacjami, model apelacji pełnej, który charakteryzuje się tym, że sąd odwoławczy na skutek wniesionej apelacji ma możliwość ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy w granicach apelacji, rola sądu II instancji nie ogranicza się do kontroli zaskarżonego orzeczenia w świetle podniesionych przez skarżącego zarzutów, lecz postępowanie apelacyjne stanowi kontynuację postępowania przed sądem I instancji. Naruszenie przepisów prawa materialnego sąd odwoławczy bierze pod uwagę bez względu, czy naruszenie to było podniesione w środku zaskarżenia. Pomimo błędnie sformułowanego zarzutu Sąd Okręgowy uznał, że pozwany skutecznie podniósł zarzut przedawnienia roszczenia, powołując się na treść art. 778 k.c. w zw. z art. 775 k.c. Wbrew stanowisku strony powodowej, powołane przepisy mają zastosowanie również wówczas, wówczas gdy podróżny wykonuje lot na podstawie umowy, która nie jest zawarta bezpośrednio z przewoźnikiem - można przeczytać w uzasadnieniu wyroku o sygnaturze XXVII Ca 1217/17. Z pełną treścią uzasadnienia można zapoznać się na stronie www.orzeczenia.ms.gov.pl

Powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości, Sąd Okręgowy uznał, że szkody powstałe na skutek odwołania, czy opóźnienia lotu lub nieprzyjęcia pasażera na pokład są niemal identyczne dla wszystkich tych podróżnych i przez to mogą być naprawione poprzez ujednolicone i zryczałtowane odszkodowanie, które ma zadośćuczynić starcie czasu. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem uprawnienia pasażerów, bez względu na sposób zawarcia umowy z przewoźnikiem, są równe i jednakowe, podobnie jak obowiązki wykonującego lot przewoźnika wobec tych osób. Zasady te nakazują również zapewnić pasażerom opóźnionego lotu jednakowy sposób dochodzenia do wypłaty odszkodowania.

Jeśli tak, to powinni być oni również zrównani w niekorzystnych skutkach prawnych spowodowanych z jednej strony upływem czasu, z drugiej niewykonaniem przez uprawnionego przysługujących mu uprawnień (uprawniony nie ma obowiązku korzystania ze swego prawa, wykonywania go, jednak musi liczyć się w takim wypadku z powstaniem niekorzystnych dla siebie skutków prawnych, łącznie z utratą prawa). Wychodząc od celu przepisów rozporządzenia i zasad stanowiących jego podstawę sąd przyjął, iż pozostawiając każdemu z państw członkowskich ustalenie przepisów regulujących przedawnienie roszczeń (wyrok TSUE z dnia 22 listopada 2012 roku w sprawie C-139/11) przy ich stosowaniu uwzględniać należy nie tylko zasady równoważności i skuteczności, ale także jednolitości i równości w dochodzeniu odszkodowania bez względu na sposób zawarcia umowy z przewoźnikiem.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał, że termin przedawnienia roszczeń o odszkodowanie przewidziany w art. 7 powołanego rozporządzenia winien być stosowny jednakowo w stosunku do wszystkich pasażerów spełniających przesłanki wskazane w rozporządzaniu, bez względu na rodzaj stosunku umownego łączącego strony tj. czy przewóz odbywał się na podstawie samodzielnej umowy przewozu zawartej pomiędzy pasażerem i przewoźnikiem, czy na podstawie umowy mieszanej o usługę turystyczną w ramach lotu czarterowego.